Imi\u0119 dziecka<\/p>\n\n\n\n
- Jettel Henriette<\/li>
- Sigfried, ojciec<\/li>
- Aaron<\/li>
- Emma<\/li>
- Ernestine <\/li>
- Alexander<\/li>
- Julie<\/li>
- Leo Walther<\/li><\/ol>\n<\/div>\n\n\n\n\n
Data urodzenia<\/p>\n\n\n\n
1843
1844
?
1848
1849
1851
1853
1856<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n\nData \u015bmierci <\/p>\n\n\n\n
1920
1893
?
1932
1903
?
1930<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\nSamuel Stein by\u0142 kupcem handluj\u0105cym drewnem. W 1858 r. zbudowa\u0142 tartak parowy, kt\u00f3ry w D.O.W. z 23 marca 1858 r.: \u201eNa placu drzewnym nale\u017c\u0105cym do tartaku parowego posiadam stale bogaty wyb\u00f3r wszystkich rodzaj\u00f3w drewna budowlanego i ci\u0119tego drewna, w cenach umiarkowanych. Jednocze\u015bnie polecam m\u00f3j tartak parowy, kt\u00f3ry po\u0142o\u017cony jest przy szosie Gliwice – Pyskowice, w pobli\u017cu dworca, jako wykonawc\u0119 szybkiego i punktualnego, wszelkich zam\u00f3wie\u0144 na deski i drewno budowlane. (Za\u0142\u0105cznik 1) W numerze 37 Der Oberschlesische Wanderer z wrze\u015bnia 1860 r., w rubryce zgony podano, \u017ce w Kolonii Neudorf zmar\u0142 l wrze\u015bnia w wieku 72 lat kupiec Samuel Stein w wyniku udaru m\u00f3zgu. (za\u0142\u0105cznik 3) Zosta\u0142 pochowany na starym cmentarzu \u017cydowskim w Gliwicach, przy ulicy Na Piasku”0. Tartak nale\u017c\u0105cy do S. Steina znajdowa\u0142 si\u0119 na parceli po\u0142o\u017conej naprzeciw by\u0142ej kliniki okulistycznej dr. Struwe to znaczy naprzeciw dzisiejszego dworca kolejowego.<\/p>\n\n\n\n
W zbiorze dokument\u00f3w z 1844 r. dotycz\u0105cych wytyczenia ko\u0144cowego odcinka Wilhelmstrasse” i odnalezionego planu przysz\u0142ej trasy ulicy. (Za\u0142\u0105cznik 2) Po p\u00f3\u0142nocnej stronie projektowanej ulicy u jej wylotu na Neudorfstrase (ul. Bohater\u00f3w Getta Warszawskiego) znajduje si\u0119 parcela zarysu dw\u00f3ch budynk\u00f3w. Na planie zapisano: ,,Holtzplatz und Dampfschneidemm\u00fchle. Etablissement von Stein Witwe\u201d (Plac drzewny i tartak parowy – zaklad prze Mys\u0142owy wdowy Stein). Budynek po\u0142o\u017cony bli\u017cej ulicy Neudorferstrasse to tartak. Ten drugi budynek to dom mieszkalny babci Edyty Stein – Johanny Stein. Po \u015bmierci Samuela Steina firm\u0105 \u201eS. Steins W\/we Damfs\u00e4ge \u2013 M\u00fchle, Holz-Handlung” zrz\u0105dza\u0142 pe\u0142nomocnik, kt\u00f3remu w pe\u0142ni zaufa\u0142a babcia Johanna. Mama Edyty uwa\u017ca\u0142a, \u017ce na to nie zas\u0142u\u017cy\u0142”2. Zachowa\u0142y si\u0119 rachunki firmy z lat 1880-1881. (Za\u0142\u0105cznik nr 4 i 5).<\/p>\n\n\n\n
Dom dziadk\u00f3w po\u0142o\u017cony by\u0142 poza \u00f3wczesnym obszarem miasta Gliwic. Teren ten zwano Kolonia Neudorf lub Neudorf. Obecnie jest to teren ulicy Bohater\u00f3w Getta Warszawskiego. W\u0142\u0105czono go do Gliwic w latach 80. XIX w. W zachowanych zestawieniach p\u0142atno\u015bci podatk\u00f3w z 1866 r. w dw\u00f3ch miejscach odnotowane zosta\u0142o: \u201eSteins Witwe\u201d (wdowa Stein) obok numer\u00f3w dom\u00f3w Neudorf 13 i 21 (za\u0142\u0105cznik 6, 7 i 8). Mo\u017cna przypuszcza\u0107 na tej podstawie, \u017ce Johanna Stein by\u0142a w\u0142a\u015bcicielk\u0105 tych dw\u00f3ch dom\u00f3w. Mieszka\u0142a w domu nr 13, kt\u00f3ry usytuowany by\u0142 obok tartaku. Dom Neudorf 21 s\u0105siadowa\u0142 z domem nr 23, w kt\u00f3rym mie\u015bci\u0142 si\u0119 Banhofhotel (Hotel Dworcowy)”. Po\u0142o\u017cenie domu nr 21 nale\u017c\u0105cego do Johanny Stein potwierdza oferta wynajmu pokoju z\u0142o\u017cona kr\u00f3tko po \u015bmieci jej m\u0119\u017ca, a mianowicie 27 listopada 1860 r. (za\u0142\u0105czniknr 11) Domy te stanowi\u0142y jej w\u0142asno\u015b\u0107 a\u017c do \u015bmierci, tj. do 14 sierpnia 1893 r. (za\u0142\u0105cznik nr 12). Johanna zmar\u0142a we Wroc\u0142awiu po udanej podobno operacji serca. Pogrzeb jej odby\u0142 si\u0119 16 sierpnia w Gliwicach przy ul. Na Piasku-4. Jak wspomina\u0142a w swojej Autobiografii Edyta Stein babcia Johanna w testamencie zapisa\u0142a wszystkim c\u00f3rkom Auguste i Siegfrieda Stein po 1 000 marek.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Najstarszym dzieckiem Samuela i Johanny Stein by\u0142a Jettel Henriette 19 lutego lub 18 grudnia 1843 r. – 12 lutego 1920 r. Nie uda\u0142o si\u0119 znale\u017a\u0107 \u017cadnych dokument\u00f3w jej dotycz\u0105cych. Kolejnym dzieckiem dziadk\u00f3w Edyty by\u0142 Siegfried Stein, ojciec Edyty, urodzony w 11 wrze\u015bnia 1844 r. prawdopodobnie w Wielowsi (Langendorf). W 1871 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Auguste Courand, kt\u00f3ra przysz\u0142a na \u015bwiat 4 pa\u017adziernika 1849 r., a zmar\u0142a 14 wrze\u015bnia 1936 r.16 w latach 1871\u20131881 (21880) rodzice Edyty Stein mieszkali w Gliwicach, \u015bci\u015blej w Neudorf. Przypuszczalnie mieszkali w domu nr 21, kt\u00f3rego w\u0142a\u015bcicielk\u0105 by\u0142a Johanna Stein. Wkr\u00f3tce po wyje\u017adzie rodzic\u00f3w Edyty dom ten zosta\u0142 sprzedany. Uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107, \u017ce w l. 1884-1885 by\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105 kupca Salomona Blumsteina z Katowic, a w l. 1886\u20131889 Heinricha Kerma z Gliwic. Od 1889r. a\u017c do 1945 r. w\u0142a\u015bcicielem tego budynku by\u0142a G\u00f3rno\u015bl\u0105ska Sp\u00f3\u0142ka Akcyjna Przemys\u0142u Drucianego (Oberschlesische Drahtin-Dustrie Aktien Geselschaft). W domu tym mieszkali dyrektorzy firmy’7.<\/p>\n\n\n\n
Przedstawi\u0119 teraz informacje na temat pozosta\u0142ych dzieci Samuela i Johanny Stein. Trzecim ich dzieckiem by\u0142 Aaron Stein. Jednak nie odnalaz\u0142em \u017cadnych informacji na jego temat. Emma Stein urodzi\u0142a si\u0119 w 1848 r. Na podstawie materia\u0142\u00f3w prasowych z 1873 r. wiadomo, \u017ce 15 stycznia Emma po\u015blubi\u0142a Siegfrieda z Miko\u0142owa”. W 1849 r. urodzi\u0142a si\u0119 Ernestine Stein. W Grabenverzeichnis odnotowano informacje na jej temat oraz jej m\u0119\u017ca Henricha Cohn. Ernestine urodzi\u0142a si\u0119 1 listopada 1849 r. i zmar\u0142a 5 lipca 1932 r. i zosta\u0142a pochowana na cmentarzu \u017cydowskim w Gliwicach. Z kolei jej m\u0105\u017c urodzi\u0142 si\u0119 15 pa\u017adziernika 1828 r., a zmar\u0142 w Berlinie 6 kwietnia 1891 r. W ksi\u0105\u017cce adresowej z 1891 r. podano, \u017ce przy ul. Neudorfstrasse 13 mieszka\u0142a Cohn Ernestine oraz jej c\u00f3rka o tym samym imieniu.<\/p>\n\n\n\n
Alexander Stein urodzi\u0142 si\u0119 w 1851 r. W D.G.O. b\u0142\u0119dnie podano, i\u017c urodzi\u0142 si\u0119 w listopadzie 1849 r. W\u00f3wczas przysz\u0142a na \u015bwiat jego starsza siostra, a wi\u0119c Alexander najpewniej urodzi\u0142 si\u0119 w 1851 r. Ponadto w \u201eListe Stimmf\u00e4higen Mittglieder der Synagogen Bezirks Gleiwitz jr.1887\u201d podano pod numerem 111: \u201eStein Alexander kupiec 36 lat. List\u0119 sporz\u0105dzono w 1877 r., a wi\u0119c urodzi\u0142 si\u0119 on w 1851 r.21 Po\u015blubi\u0142 on Euphemie Krebs. Na prze\u0142omie XIX I XX w. firm\u0105 ,,Steins Witwe\u201d kierowa\u0142 Alexander Stein. Firma zbankrutowa\u0142a, a zarz\u0105dzaj\u0105cy pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo. Wspomina o tym w Autobiografii Edyta Stein 2. W gliwickim archiwum zachowa\u0142y si\u0119 informacje zwi\u0105zane z t\u0105 tragedi\u0105. W wychodz\u0105cej w Gliwicach gazecie \u201eOberschlesische Volksstimme\u201d z 6 pa\u017adziernika 1903 r. podano, \u017ce w K\u0142odnicy odnaleziono zw\u0142oki kierownika firmy ,,Steins Wwe\u201d. Pogrzeb odby\u0142 si\u0119 5 pa\u017adziernika 1903 r. w czwartek o godzinie 11. Stein zosta\u0142 pochowany na starym cmentarzu w Gliwicach przy ul.Na Piasku, pole 5 nr 125823. Po \u015bmierci Alexandra jego \u017cona Euphemie prowadzi\u0142a upadaj\u0105c\u0105 firm\u0119. W Ksi\u0119dze adresowej z 1905 r. przechowywanej w Archiwum w Gliwicach podano, i\u017c firma mia\u0142a syndyka masy upad\u0142o \u015bciowej. By\u0142 nim Otto Krieg W ksi\u0105\u017cce adresowej z lat 1908\/1909 zosta\u0142o odnotowane, \u017ce Euphemie Stein mieszka\u0142a przy ul. Neudorferstrasse 11 (ob. Bohater\u00f3w Getta Warszawskiego)24. W kolejnych ksi\u0105\u017ckach ju\u017c nie wyst\u0119puje, a wi\u0119c zmar\u0142a wkr\u00f3tce. Wed\u0142ug D. P.R.\u017b. mieli sze\u015bcioro dzieci. W Urz\u0119dzie Stanu Cywilnego w Gliwicach odnaleziono zg\u0142oszenia urodzin jedynie pi\u0119ciorga dzieci. 1 kwietnia 1884 r. urodzi\u0142y si\u0119 bli\u017aniaczki Nargarethe Pauline oraz Lucie Henriette S. W nast\u0119pnym roku przyszed\u0142 na \u015bwiat 22 wrze\u015bnia 1885 r. Fritz Nathan Samuel?”. Kolejnymi dzie\u0107mi by\u0142y bli\u017aniaczki Emilie i Else urodzone 31 stycznia 1891 r.27 Emilie zmar\u0142a w 1942 r. w Raver\u00fcck. O losach najstarszych c\u00f3rek stryja Alexandra pisa\u0142a w Autobiografii Edyta Stein. \u201eDwie najstarsze c\u00f3rki stryja Alexandra, bli\u017aniaczki, na wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci ojca zawr\u00f3cily z jakiej\u015b wycieczki, kt\u00f3r\u0105 w\u0142a\u015bnie odbywa\u0142y. By\u0142y to rozpieszczone dziewcz\u0119ta, nieznaj\u0105ce \u017cadnej po wa\u017cnej pracy. Wys\u0142ano je do Wroc\u0142awia, aby uko\u0144czy\u0142y kurs szko\u0142y handlowej i jak najszybciej zaj\u0119\u0142y si\u0119 kupiec twem. Niezbyt dobrze uk\u0142ada\u0142o si\u0119 wsp\u00f3\u0142\u017cycie z krewnymi u kt\u00f3rych zamieszka\u0142y we Wroc\u0142awiu. Mama Edyty przygarn\u0119\u0142a wi\u0119c je i mieszka\u0142y u niej przez kilka lat, a\u017c do swego wyj\u015bcia za m\u0105\u017c, zachowuj\u0105c wdzi\u0119czn\u0105 pami\u0119\u0107 za okazan\u0105 pomoc”28.Kolejnym dzieckiem Samuela i Johanny Stein by\u0142a urodzona 28 lipca 1853 r. Julie. Po\u015blubila 13 pa\u017adziernika 1883 r. Leona Buchen urodzonego 14 maja 1851 r. w Czerniowcach. W przypisach do biografii Edyty Stein podano, \u017ce Julie by\u0142a bezdzietna. Pozostawi\u0142a ona opis dzieci\u0144stwa oraz m\u0142odo\u015bci stanowi\u0105cy podstaw\u0119 do opracowa\u0144 dotycz\u0105cych Edyty Stein ze strony ojca. Najm\u0142odszym dzieckiem Samuela by\u0142 Leo Walther Stein. Urodzi\u0142 si\u0119 10 sierpnia 1856 r. Mama Edyty b\u0119d\u0105c kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej w Gliwicach pozna\u0142a swego szwagra Leona Steina. By\u0142 w\u00f3wczas m\u0142odym cz\u0142owiekiem i chcia\u0142 by\u0107 aktorem. Wed\u0142ug niej Leon przynosi\u0142 rodzinie wstyd i dlatego opu\u015bci\u0142 dom rodzinny. Wtedy matka Edyty przyj\u0119\u0142a go do siebie. Stryj Leon wstawa\u0142 noc\u0105 i deklamowa\u0142 swoje role i w\u00f3wczas szwagierka dosz\u0142a do przekonania, i\u017c jego zaw\u00f3d jest szlachetny i postanowi\u0142a doprowadzi\u0107 do porozumienia z te\u015bciow\u0105. \u201eLeon Stein by\u0142 p\u00f3\u017aniej znanym komediopisarzem i aktorem. Niekt\u00f3re z jego utwor\u00f3w scenicznych, jak ,,Balerina Kr\u00f3la” i ,,Lizelotta z Palatynu\u201d z uwagi na ich narodow\u0105 tre\u015b\u0107 uznano za godne scen teatralnych Trzeciej Rzeszy”32. W dw\u00f3ch numerach<\/p>\n\n\n\n
\u201eDer Oberschlesische Wanderer” z czerwca 1890 r. znajduj\u0105<\/p>\n\n\n\n
si\u0119 informacje o przybyciu do Gliwic, gliwiczanina Leona<\/p>\n\n\n\n
Steina, znanego aktora Pa\u0144stwowego Teatru w Gda\u0144sku.<\/p>\n\n\n\n
Zesp\u00f3\u0142 pod jego kierunkiem wystawi\u0142 w Gliwicach komedie:,,Goldfische\u201d Franza Schothau i Gustawa Radeburga oraz \u201eDie Journalisten\u201d, kt\u00f3rej autorem by\u0142 Gustaw Freitag. Ponadto <\/p>\n\n\n\n
wystawiono w Gliwicach sztuk\u0119 \u201eGraf Waldemar\u201d Freitaga. Wszystkie te sztuki odbywa\u0142y si\u0119 w Teatrze Letnim (Sommer Theater). Obecnie w tym miejscu znajduje si\u0119 budynek Gliwickiego Teatru Muzycznego. W kilka dni p\u00f3\u017aniej ukaza\u0142a si\u0119 pochlebna recenzja, w kt\u00f3rej wychwalano wyst\u0119p Leona Steina.<\/p>\n\n\n\n
Rodze\u0144stwo Edyty Stein<\/p>\n\n\n\n
(dzieci Siegfrieda i Auguste Curant)<\/p>\n\n\n\n
\n\nImi\u0119 dziecka<\/p>\n\n\n\n
1.Paul
2.Selma
3.Hedwing
4.Else
5.Ernst Josef
6.Arno
7.Elfride
8.Rose
9.Richard
10.Erna
11.Edyta<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n\nDaty \u017cycia<\/p>\n\n\n\n
1872-1943<\/p>\n\n\n\n
11.09.1873 –
29.04.1874
05.01.1875 –
25.041877
1876-1956<\/p>\n\n\n\n1877-1882<\/p>\n\n\n\n
18790-1942<\/p>\n\n\n\n
1881-1942<\/p>\n\n\n\n
1883-1942<\/p>\n\n\n\n
1884-1887<\/p>\n\n\n\n
1890-1978<\/p>\n\n\n\n
1891-1942<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n<\/div>\n\n\n\nSzerszego om\u00f3wienia wymaga rodze\u0144stwo Edyty Stein. W pierwszej kolejno\u015bci om\u00f3wi\u0119 tych, kt\u00f3rzy urodzili si\u0119 w Gliwicach. W D.O.W. z 28 maja 1872 r. w rubryce urodziny podano, i\u017c w Neudorf 19 maja 1872 r. urodzi\u0142 si\u0119 syn Salo Paul (za\u0142\u0105cznik nr 16). Paul o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Gertrude Werter, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c urodzi\u0142a si\u0119 w 1872 r. By\u0142 on urz\u0119dnikiem bankowym, a jego \u017cona by\u0142a nauczycielk\u0105 muzyki. Oboje zostali zamordowani w obozie koncentracyjnym w Teresinie. Paul zgin\u0105l 19 kwietnia 1943 r., a jego \u017cona 18 marca 1843 r.2 Paul i Gertrude mieli syna Gerharda urodzonego 28 lutego 1902 r. we Wroc\u0142awiu. Ten zmar\u0142 16 lipca 1987 r. w USA*. Gerhard w 1935 r. wyjecha\u0142 do USA, a nast\u0119pnie do Chin. Powr\u00f3ci\u0142 on do<\/p>\n\n\n\n
Stan\u00f3w Zjednoczonych w 1938 r. Gerhard Stein by\u0142 na uroczysto\u015bciach zwi\u0105zanych z beatyfikacj\u0105 Edyty Stein w Kolonii 1 maja 1987 r. Paul i Gertrude mieli jeszcze jednego syna Haralda (1905\u20131907)”. C\u00f3rki Selma i Hedwig zmar\u0142y w dzieci\u0144stwie. Hedwig<\/p>\n\n\n\n
uko\u0144czy\u0142a dwa lata, trzy miesi\u0105ce oraz 20 dni. Kolejna c\u00f3rka Else urodzi\u0142a si\u0119 29 czerwca 1876 r. w Gliwicach i zmar\u0142a 23 listopada 1965 r. w Kolumbii w Bogocie\u201c.<\/p>\n\n\n\n
Wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Maksa Gordona urodzonego w 1867 r. w Berlinie, kt\u00f3ry zmar\u0142 w Bogocie w 1965 r. By\u0142 on lekarzem dermatologiem. Oboje wraz z c\u00f3rkami Ilse i Annie wyjechali przed wybuchem wojny do Kolumbii. Tam od d\u0142u\u017cszego czasu przebywa\u0142 ich syn Werner Siegfried Ulrich Gordon (5 czerwca 1906\u20131990 r.). W Gliwicach urodzi\u0142 si\u0119 16 czerwca 1877r. r\u00f3wnie\u017c Ernest Stein. W D.G.M. podano b\u0142\u0119dnie dat\u0119 urodzin Ernesta 1880 r. jego<\/p>\n\n\n\n
urodziny zosta\u0142y zg\u0142oszone w Urz\u0119dzie Stanu Cywilnego w Gliwicach. Ernest zmar\u0142 w Lubli\u0144cu i zosta\u0142 pochowany na cmentarzy \u017cydowskim w Lubli\u0144cu. Ostatnim dzieckiem Siegfrieda Stein i jego zony Auguste urodzonym w Gliwicach by\u0142 Arno. Przyszed\u0142 na<\/p>\n\n\n\n
\u015bwiat 9 wrze\u015bnia 1879 r. Zmar\u0142 w Stanach Zjednoczonych. O\u017ceni\u0142 si\u0119 z Marth\u0105 Kaminsky, kt\u00f3ra urodzi\u0142a si\u0119 13 marca 1879 r. i zmar\u0142a 22 marca 1947 r. w San Franci-<\/p>\n\n\n\n
SC02. Arno z \u017con\u0105 i dzie\u0107mi wyjechali do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Mieli czworo dzieci: Wolfganga (21 czerwca 1912 2 czerwca 2000), Ev\u0119 (21 lutego 1915 – 1943),<\/p>\n\n\n\n
Helmuta (24 kwietnia 1916 – 1986), Lotte (15 pa\u017adziernika 1917 r. ?). W Niemczech pozosta\u0142a jedynie choraumys\u0142owo Eva. Opiekowali si\u0119 ni\u0105 stryj Paul i jego \u017cona.<\/p>\n\n\n\n
Nie wiemy dlaczego Eva nie wyjecha\u0142a do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Babcia Auguste zapisa\u0142a jej najwi\u0119ksz\u0105 sum\u0119 testamencie. Zgin\u0119\u0142a wraz z opiekunami w obozie koncentracyjnym w Teresinie. Dalsze rodze\u0144stwo Edyty Stein urodzi\u0142o si\u0119 w Lubli\u0144cu. Elfriede Stein urodzi\u0142a si\u0119 11 grudnia 1881 r., i zgin\u0119\u0142aw 1942 r. w Teresinie. W 1909 r. wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Salo Tworogera i wkr\u00f3tce si\u0119 rozwiod\u0142a. Mia\u0142a c\u00f3rk\u0119 Erik\u0119, urodzon\u0105 1 stycznia 1911 r. Ta osiedli\u0142a si\u0119 w Palestynie i wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Yizhaka Cohnu. Urodzony w 1945 r. syn<\/p>\n\n\n\n
Eriki Shlomo mieszka w Niemczech. Kolejna siostra Edyty to, Rose. Urodzila si\u0119 13 grudnia 1883 r.. Nie wysz\u0142a za m\u0105\u017c. Przesz\u0142a na katolicyzm i zosta\u0142a karmelitank\u0105 w Echt (Holandia) Zgin\u0119\u0142a w O\u015bwi\u0119cimiu 9 sierpnia 1942 r. Ich brat Richard urodzi\u0142 si\u0119 w Lubli\u0144cu i zmar\u0142 27 stycznia 1887 r. Zosta\u0142 pochowany na cmentarzu \u017cydowskim w Lubli\u0144cu. Najm\u0142odszym z rodze\u0144stwa by\u0142a Erna. Urodzi\u0142a si\u0119 11 lutego 1890 r. Wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Hansa Bibersteina. Hans urodzi\u0142 si\u0119 4 grudnia 1889 r. i zmar\u0142 21 listopada 1965 r. Oboje byli lekarzami. Przed wybuchem wojny wyjechali do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Edyta Stein w autobiografii wspomina\u0142a doktora Friedricha Bibersteina, kt\u00f3ry mieszka\u0142 w Gliwicach\u201c. By\u0142 dermatologiem\u201d. Erna i Hans<\/p>\n\n\n\n
mieli dwoje dzieci: Susann\u0119 Mari\u0119 oraz Ernesta Ludwiga urodzonego w 1922 r. Susanna Maria urodzi\u0142a si\u0119 w 1921 r. i po\u015blubi\u0142a Alfreda Batzdorffa. Natomiast Erna zmar\u0142a<\/p>\n\n\n\n
15 stycznia 1978 r.Jak wida\u0107 najbli\u017csi krewni Edyty Stein byli zwi\u0105zani z Gliwicami. Patrz\u0105c na dawne plany Gliwic z 1876\/1877-1890 mo\u017cemy sobie uzmys\u0142owi\u0107 jakie zmiany zasz\u0142y w tej cz\u0119\u015bci obecnych Gliwic, gdzie sta\u0142 tartak dziadka i domy mieszkalne nale\u017c\u0105ce do babci Joanny. Na wycinku Neudorferstrasse na od projektowanej ulicy Wilhelmstrasse<\/p>\n\n\n\n
(ob. ul. Zwyci\u0119stwa) a\u017c do Banhofshotel (Hotel Dworcowy) widoczne s\u0105 trzy budynki: tartak, Neudorferstrasse 13 i Neudorferstrasse 21. Z kolei na wycinku planu Gliwic z 1913 r. budynek tartaku i stoj\u0105cy obo dom mieszkalny zosta\u0142y wyburzone, a teren na nowo zabudowany. Pozosta\u0142 tylko dom Neudorferstrasse 21 i Bahnhofshotel (Neudorferstrasse 23). W czasie ostatniej wojny \u015bwiatowej uleg\u0142y zniszczeniu budynki usytuowane na danym placu drzewnym i w jego s\u0105siedztwie. Po wojnie wybudowano tu gmach Orbisu i Biprohutu. Hotel dworcowy istnia\u0142 do 1936 r.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
Na jego miejscu jeszcze przed wybuchem wojny wybudowano blok mieszkalny. Po Hotelu Dworcowym pozosta\u0142a jedynie brama wjazdowa. W domu, kt\u00f3ry zbudowano na<\/p>\n\n\n\n
miejscu starego przy ul. Neudorferstrasse 21 mieszkali dyrektorzy Fabryki Drutu. Po wojnie by\u0142o w nim przedszkole. Obecnie w tym budynku ma siedzib\u0119 Fortis Bank. Granice parceli otaczaj\u0105cej ten budynek nie uleg\u0142y zmianie. Na zadbanym zapleczu budynku bankowego odremontowano basen ogrodowy i secesyjn\u0105 rze\u017ab\u0119. Ro\u015bnie tu kilka starych drzew, kt\u00f3re mo\u017ce pami\u0119taj\u0105 czas, gdy w Gliwicach mieszkali rodzice Edyty Stein. Nie tylko budynki uleg\u0142y zag\u0142adzie. R\u00f3wnie\u017c ca\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska Gliwic, do kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142a rodzina Stein\u00f3w ponios\u0142a dotkliwe straty. Cz\u0119\u015b\u0107 gliwickich \u017byd\u00f3w wyemigrowa\u0142a do Stan\u00f3w Zjednoczonych i Ameryki Po\u0142udniowej. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zgin\u0119\u0142a w O\u015bwi\u0119cimiu i innych obozach koncentracyjnych. Momentem, kt\u00f3ry by\u0142 pocz\u0105tkiem wszystkich kl\u0119sk i nieszcz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a tzw. Noc Kryszta\u0142owa (9\/10 listopada 1938 r.). Spalono w\u00f3wczas synagog\u0119 gliwick\u0105 zbudowan\u0105 w 1860 r. Wszystkich \u017byd\u00f3w m\u0119\u017cczyzn w wieku 18-60 lat wywieziono do Buchenwaldu.<\/p>\n\n\n\n
Prze\u015bladowania nasili\u0142y si\u0119 zgodnie z zarz\u0105dzeniem Hey dricha (z 1941 r.), \u017bydzi zobowi\u0105zani byli nosi\u0107 na ubraniu Gwiazd\u0119 Dawida. W dowodach osobistych, zg\u0142osze-<\/p>\n\n\n\n
niach urodzin, nawet dzieciom \u017cydowskim, nadawano imiona, kobietom – Sara, m\u0119\u017cczyznom Izrael. \u017byd\u00f3w gliwickich wywo\u017cono do O\u015bwi\u0119cimia w 1942 – 1943 r. Ostatnim transportem w grudniu 1943 r. wywieziono Arthura Kochmana, adwokata gliwickiego, obro\u0144c\u0119 praw<\/p>\n\n\n\n
\u017byd\u00f3w gliwickich. Wywieziono ponad 600 \u017byd\u00f3w z Gliwic. Nikt nie wr\u00f3ci\u0142.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/edithstein.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/20201216_145304-826x1024.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/edithstein.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/20201216_145322-edited-1-scaled.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/edithstein.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/20201216_145352-768x1024.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/edithstein.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/20201216_145402-edited-1-scaled.jpg\")
<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Stanis\u0142aw Du\u017aniak Gliwiccy krewni Edyty Stein (Edith Stein) Osob\u0105 Edyty Stein i jej gliwick\u0105 rodzin\u0105 interesuj\u0119 si\u0119 od ponad 7 lat. W 2002 r. dzi\u0119ki \u017cyczliwo\u015bci \u00f3wczesnego wiceprezydenta Gliwic Andrzeja Pa\u0144czyszyna ukaza\u0142a si\u0119 przy wsparciu finansowym Urz\u0119du Miejskiego w Gliwicach moja ksi\u0105\u017ceczka \u201eGliwice w biografii Edith Stein\u201d. Od tego czasu min\u0119\u0142o 8 lat, w ci\u0105gu kt\u00f3rych uda\u0142o mi si\u0119 zgromadzi\u0107 wiele nowych archiwali\u00f3w, dotycz\u0105cych gliwickich krewnych Edyty Stein. W mojej publikacji dotycz\u0105cych zwi\u0105zk\u00f3w Edyty Stein z Gliwicami pope\u0142ni\u0142em kilka b\u0142\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re chcia\u0142bym obecnie sprostowa\u0107. Zbyt pochopnie stwierdzi\u0142em, \u017ce jako dziecko przyje\u017cd\u017ca\u0142a do Gliwic i zbiera\u0142a jab\u0142ka w sadzie za\u0142o\u017conym przez jej mam\u0119. Mia\u0142o to miejsce w Lubli\u0144cu, a nie w Gliwicach. Na to zwr\u00f3ci\u0142 mi uwag\u0119 S\u0142awomir Kowalewski. Ponadto pan Kowalewski przes\u0142a\u0142 i odbitki ksero drzewa genealogicznego rodziny Edyty Stein, co pozwoli\u0142o mi dokona\u0107 szeregu poprawek i uzupe\u0142nie\u0144. Za okazan\u0105 pomoc serdecznie Mu dzi\u0119kuj\u0119. Archiwalia, kt\u00f3re stanowi\u0105 podstaw\u0119 mojego opracowania pochodz\u0105 z Urz\u0119du Stanu Cywilnego w Gliwicach oraz Archiwum Pa\u0144stwowego w Katowicach oddzia\u0142 Gliwice. W czasie kompletowania spotka\u0142em si\u0119 z wielk\u0105 przychylno\u015bci\u0105 pracownik\u00f3w obu tych instytucji. W zwi\u0105zku z tym, pragn\u0119 z\u0142o\u017cy\u0107 wyrazy wdzi\u0119czno\u015bci pani Ma\u0142gorzacie Korzeniowskiej, kierowniczce Urz\u0119du Stanu Cywilnego. Dzi\u0119kuj\u0119 te\u017c za pracoch\u0142onne poszukiwania archiwali\u00f3w pracownikom Archiwum Pa\u0144stwowego w Katowicach oddzia\u0142 w Gliwicach, a mianowicie paniom Janinie Wolanin i Hannie S\u0142owi\u0144skiej oraz panu Bogus\u0142awowi Maluseckiemu obecnemu kierownikowi oddzia\u0142u Szczeg\u00f3lnie serdecznie dzi\u0119kuj\u0119 panu Jackowi Schmidtowi za przekazane mi materia\u0142y dotycz\u0105ce gliwickiej rodziny Edyty Stein oraz za udzielenie mi licznych porad. Edyta Stein urodzi\u0142a si\u0119 12 pa\u017adziernika 1891 r. w rodzinie \u017cydowskiej we Wroc\u0142awiu. Po \u015bmierci ojca w 1893r. jej matka Augeste Stein z domu Cournat prowadzi\u0142a przedsi\u0119biorstwo handlu drewnem jednocze\u015bnie wychowuj\u0105c siedmioro dzieci, z kt\u00f3rych Edyta by\u0142a najm\u0142odsza. Matka pochodzi\u0142a z Lubli\u0144ca. By\u0142a ortodoksyjn\u0105 \u017cyd\u00f3wk\u0105. Szczerze wierz\u0105ca i w\u0142asnym przyk\u0142adem wychowywa\u0142a swoje dzieci. Edyta by\u0142a dzieckiem delikatnym, ambitnym i kapry\u015bnym. Po osi\u0105gni\u0119ciu siedmiu lat gwa\u0142townie si\u0119 zmieni\u0142a. Znikl jej dawny up\u00f3r i zacz\u0119\u0142a my\u015ble\u0107 o szcz\u0119\u015bciu i s\u0142awie. Maj\u0105c 13 lat dosz\u0142a do wniosku, i\u017c jest ateistk\u0105. Jednak potrzeba szukania prawdy nigdy jej nie opu\u015bci\u0142a. Bardzo chcia\u0142a si\u0119 uczy\u0107. By\u0142a bardzo zdolna. Szczeg\u00f3lnie \u0142atwo uczy\u0142a si\u0119 j\u0119zyk\u00f3w obcych i przedmiot\u00f3w humanistycznych. Po dw\u00f3ch latach utraci\u0142a ch\u0119ci do nauki, bowiem prze\u017cywa\u0142a chwilowe za\u0142amanie. Po kilku miesi\u0119cznym pobycie u siostry Else w Hamburgu wr\u00f3ci\u0142a do Wroc\u0142awia i kontynuowa\u0142a nauk\u0119. W 1911 r. zda\u0142a matur\u0119 z wynikiem celuj\u0105cym. Po maturze rozpocz\u0119\u0142a studia na Uniwersytecie we Wroc\u0142awiu. Wybra\u0142a germanistyk\u0119, filozofi\u0119, histori\u0119 i psychologi\u0119. Studia te nie dawa\u0142y jej pe\u0142nego zadowolenia. W 1913 r. spotka\u0142a dr Moskiewicza, kt\u00f3ry doradzi\u0142 jej aby podj\u0119\u0142a studia w Getyndze pod kierunkiem prof. Edmunda Husserla, uczonego o\u015bwiatowej s\u0142awie, tw\u00f3rcy kierunku filozoficznego – fenomenologii. W Getyndze s\u0142ucha\u0142a ona wyk\u0142ad\u00f3w s\u0142awnego profesora filozofii Maksa Schelera, kt\u00f3ry w\u00f3wczas przeszed\u0142 na katolicyzm. Edyta Stein wspomina\u0142a, ze w czasie tych wyk\u0142ad\u00f3w \u201ejedne po drugich opada\u0142y ze mnie wi\u0119zy racjonalistycznych przes\u0105d\u00f3w, w kt\u00f3rych wzrasta\u0142am, nie wiedz\u0105c o tym, nagle objawi\u0142 mi si\u0119 \u015bwiat wiary\u201d. W tym okresie swego \u017cycia pozna\u0142a r\u00f3wnie\u017c ma\u0142\u017ce\u0144stwo Reinach\u00f3w. Adolf Reinach by\u0142 jednym z najzdolniejszych uczni\u00f3w Husselra. Zgin\u0105\u0142 w I wojnie \u015bwiatowej. Edyta prze\u017cy\u0142a to bardzo, podziwiaj\u0105c jednocze\u015bnie spok\u00f3j i po godzenie si\u0119 z t\u0105 tragedi\u0105 jego \u017cony. W 1915 r. uko\u0144czy\u0142a studia z wyr\u00f3\u017cnieniem. Trwa\u0142a w\u00f3wczas jeszcze wojna i dlatego postanowi\u0142a podj\u0105\u0107 prac\u0119 piel\u0119gniarki w szpitalu wojskowym. Po powrocie ze szpitala w 1916 r. zacz\u0119\u0142a pisa\u0107 prac\u0119 doktorsk\u0105. W sierpniu 1916 r. obroni\u0142a j\u0105 z wynikiem celuj\u0105cym i zosta\u0142a asystentk\u0105 Husselra. My\u015bla\u0142a r\u00f3wnie\u017c o napisaniu habilitacji, ale pi\u0119trz\u0105ce si\u0119 przed ni\u0105 trudno\u015bci nie pozwoli\u0142y na to. W \u017cyciu duchowym nast\u0105pi\u0142a pewna zmiana bowiem sta\u0142a si\u0119 osoba g\u0142\u0119boko wierz\u0105c\u0105. Po przeczytaniu ksi\u0105\u017cki: \u201e\u017bycie \u015bwi\u0119tej Teresy\u201d postanowi\u0142a przyj\u0105\u0107 wiem. Pradziadek Edyty Stein – Joseph pochodzi\u0142 z \u00f3wczesnych p\u00f3\u0142nocno-wschodnich Niemiec. Jego \u017con\u0105 by\u0142a Hanna Cohns. To on osiedli\u0142 si\u0119 na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku w miejscowo\u015bci Wielowie\u015b (Langendorf), po\u0142o\u017conej w \u00f3wczesnym powiecie Toszek- Gliwice (Tost-Gleiwitz). Jego syn Samuel Stein, dziadek Edith Stein, urodzi\u0142 si\u0119 w 1788 r. By\u0142 trzykrotnie \u017conaty. Pierwsz\u0105 \u017con\u0105 Samuela by\u0142a Sara Charllotte) Schlesinger, urodzona w 1786 r., a zmar\u0142a 30 kwietnia 1827 r. Z tego ma\u0142\u017ce\u0144stwa urodzi\u0142 si\u0119 syn Simon Stein (31 grudnia lub 6 marca 1812 – 27 sierpnia 1900). Drug\u0105 \u017con\u0105 Samuela Stein by\u0142a Hanna Gr\u00fcnfelds. Brak danych dotycz\u0105cych jej urodzin i \u015bmierci. Niewiadomo czy z tego ma\u0142\u017ce\u0144stwa urodzi\u0142y si\u0119 jakie\u015b dzieci. Zosta\u0142o zawarte po 1827 r., a przed ok. 1840 r. Trzeci\u0105 \u017con\u0105 Samuela by\u0142a Johanna Cohn urodzona w 1816 roku a zmar\u0142a w 1893 r. To ma\u0142\u017ce\u0144stwo mia\u0142o o\u015bmioro dzieci TABELA 302 Imi\u0119 dziecka Jettel Henriette Sigfried, ojciec Aaron Emma Ernestine Alexander Julie Leo Walther Data urodzenia 18431844?18481849185118531856 Data \u015bmierci 19201893? 19321903?1930 Samuel Stein by\u0142 kupcem handluj\u0105cym drewnem. W 1858 r. zbudowa\u0142 tartak parowy, kt\u00f3ry w D.O.W. z 23 marca 1858 r.: \u201eNa placu drzewnym nale\u017c\u0105cym do tartaku parowego posiadam stale bogaty wyb\u00f3r wszystkich rodzaj\u00f3w drewna budowlanego i ci\u0119tego drewna, w cenach umiarkowanych. Jednocze\u015bnie polecam m\u00f3j tartak parowy, kt\u00f3ry po\u0142o\u017cony jest przy szosie Gliwice – Pyskowice, w pobli\u017cu dworca, jako wykonawc\u0119 szybkiego i punktualnego, wszelkich zam\u00f3wie\u0144 na deski i drewno budowlane. (Za\u0142\u0105cznik 1) W numerze 37 Der Oberschlesische Wanderer z wrze\u015bnia 1860 r., w rubryce zgony podano, \u017ce w Kolonii Neudorf zmar\u0142 l wrze\u015bnia w wieku 72 lat kupiec Samuel Stein w wyniku udaru m\u00f3zgu. (za\u0142\u0105cznik 3) Zosta\u0142 pochowany na starym cmentarzu \u017cydowskim w Gliwicach, przy ulicy Na Piasku”0. Tartak nale\u017c\u0105cy do S. Steina znajdowa\u0142 si\u0119 na parceli po\u0142o\u017conej naprzeciw by\u0142ej kliniki okulistycznej dr. Struwe to znaczy naprzeciw dzisiejszego dworca kolejowego. W zbiorze dokument\u00f3w z 1844 r. dotycz\u0105cych wytyczenia ko\u0144cowego odcinka Wilhelmstrasse” i odnalezionego planu przysz\u0142ej trasy ulicy. (Za\u0142\u0105cznik 2) Po p\u00f3\u0142nocnej stronie projektowanej ulicy u jej wylotu na Neudorfstrase (ul. Bohater\u00f3w Getta Warszawskiego) znajduje si\u0119 parcela zarysu dw\u00f3ch budynk\u00f3w. Na planie zapisano: ,,Holtzplatz und Dampfschneidemm\u00fchle. Etablissement von Stein Witwe\u201d (Plac drzewny i tartak parowy – zaklad prze Mys\u0142owy wdowy Stein). Budynek po\u0142o\u017cony bli\u017cej ulicy Neudorferstrasse to tartak. Ten drugi budynek to dom mieszkalny babci Edyty Stein – Johanny Stein. Po \u015bmierci Samuela Steina firm\u0105 \u201eS. Steins W\/we Damfs\u00e4ge \u2013 M\u00fchle, Holz-Handlung” zrz\u0105dza\u0142 pe\u0142nomocnik, kt\u00f3remu w pe\u0142ni zaufa\u0142a babcia Johanna. Mama Edyty uwa\u017ca\u0142a, \u017ce na to<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/edithstein.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/317"}],"collection":[{"href":"https:\/\/edithstein.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/edithstein.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edithstein.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/edithstein.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=317"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/edithstein.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/317\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":375,"href":"https:\/\/edithstein.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/317\/revisions\/375"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/edithstein.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=317"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}